Kto wymyślił nazwę disco polo? Historia i spór o autorstwo

Na weselu albo festynie ktoś zapowiada „muzykę chodnikową”, a ktoś inny poprawia: przecież chodzi o disco polo. Najczęściej za pomysłodawcę tej nazwy uznaje się Sławomira Skrętę, właściciela wytwórni Blue Star, choć relacje osób z branży nie są całkiem zgodne.

Najczęściej wskazuje się Sławomira Skrętę

W najczęściej przyjmowanej wersji nazwę wymyślił Sławomir Skręta, szef wytwórni Blue Star. Określenie miało wejść do obiegu w 1993 roku i nawiązywać do popularnego italo disco. Taki rodowód podaje między innymi Szymon Makuch w artykule naukowym o historii disco polo.

Skręta prowadził wytwórnię wydającą kasety wykonawców muzyki tanecznej, więc miał powód, by szukać chwytliwego szyldu dla rozwijającego się rynku. Z mojego punktu widzenia ta wersja najlepiej wyjaśnia, dlaczego nazwę szybko zaczęto łączyć z promocją całego gatunku, choć samo wymyślenie słowa mogło wyglądać inaczej, niż sugeruje prosta opowieść o jednym autorze.

„Muzyka chodnikowa” opisywała handel, a „disco polo” brzmienie

Wcześniejsze określenie mówiło przede wszystkim o tym, gdzie kupowano kasety. Nagrania sprzedawano na bazarach i ulicznych straganach, stąd „muzyka chodnikowa”. Nowa nazwa przesuwała uwagę z miejsca sprzedaży na taneczny charakter nagrań i ich polski rodowód.

To rozróżnienie pomaga zrozumieć, dlaczego zmiana nie była wyłącznie kosmetyczna. „Chodnikowa” przywoływała bazarowy obieg, a „disco polo” dawało wykonawcom i wydawcom nazwę, którą łatwiej było promować na kasetach, plakatach i koncertach. Muzyka istniała wcześniej niż jej najbardziej rozpoznawalny szyld.

Witold Waliński także przypisywał sobie autorstwo

W obiegu funkcjonuje również wersja, według której nazwę jako pierwszy zaproponował Witold „Mix” Waliński, znany jako DJ Wituś. W wywiadzie opublikowanym przez Książnicę Podlaską przytoczono relację, że w rozmowach w Blue Starze rozważano różne określenia, a Waliński miał użyć właśnie „disco polo”. W części relacji obok niego wymienia się Karola Majewskiego i Skrętę.

Pojawiają się też opowieści łączące nazwę z Zenonem Martyniukiem i wizytą włoskiego wykonawcy Savage’a. Rozbieżność nie oznacza, że sama historia jest całkiem nieznana; raczej pokazuje, że pomysł mógł wykrystalizować się w rozmowie kilku osób, a późniejsze wspomnienia różnią się w kwestii tego, kto pierwszy wypowiedział te słowa. Dlatego najbezpieczniej mówić, że Skręta jest najczęściej wskazywanym autorem, a nie jedynym bezspornym kandydatem.

Rejestracja nazwy nie rozstrzygnęła, kto ją wymyślił

Skręta zgłosił „disco polo” do rejestracji w Urzędzie Patentowym w 1994 roku. Pięć lat później decyzję unieważniono, uznając, że określenie gatunku muzycznego nie powinno być zastrzeżone dla jednego podmiotu. Informację o tym przytacza Makuch, odwołując się do ówczesnej relacji prasowej.

Sam fakt rejestracji bywa mylony z dowodem autorstwa. Pokazuje, że Skręta próbował prawnie zabezpieczyć nazwę, ale nie rozstrzyga, kto pierwszy ją wymyślił ani powiedział. Własność znaku i autorstwo słowa to dwie różne kwestie.

Nazwa pojawiła się po muzyce

Ważnym punktem na wcześniejszej osi czasu była Gala Piosenki Popularnej i Chodnikowej, która odbyła się w warszawskiej Sali Kongresowej 29 lutego 1992 roku. Już jej nazwa pokazuje, że muzyka miała publiczność i własny obieg, zanim utrwaliło się określenie „disco polo”.

Ta kolejność ma znaczenie dla odpowiedzi: Skręcie lub osobom z kręgu Blue Star przypisuje się nazwanie zjawiska, a nie stworzenie go od zera. Zespoły i repertuar funkcjonowały wcześniej, a nowy szyld pomógł je zebrać pod wspólną etykietą. Jeśli więc pytanie dotyczy samej nazwy, najczęściej pada nazwisko Skręty; jeśli chodzi o jej pierwsze użycie, źródła pozostawiają więcej miejsca na spór.

Najuczciwiej mówić o autorze i środowisku

W krótkiej odpowiedzi można powiedzieć: nazwę „disco polo” najczęściej przypisuje się Sławomirowi Skręcie z Blue Star, a jej pojawienie się datuje na 1993 rok. Pełniejsza wersja uwzględnia jednak relacje Witolda Walińskiego i innych osób związanych z wytwórnią.

Przy zapowiedzi zespołu na imprezie ten historyczny spór nie zmienia niczego: publiczność rozpozna gatunek po nazwie, którą utrwalił cały rynek. Zmienia za to obraz jego początku. Zamiast jednego genialnego chrztu widać kilka osób, które szukały lepszego określenia dla muzyki już granej i sprzedawanej.